Vogelaar veegt vloer aan met leiderschap Bos

(Novum) - Ex-minister voor Wonen, Wijken en Integratie Ella Vogelaar (PvdA) veegt in het dagboek over haar ministerschap dat donderdag verschijnt de vloer aan met het leiderschap van haar oude politieke baas Wouter Bos (PvdA). "Wouter Bos faalt in zijn taak als teamleider."

Het ruim 340 pagina's tellende relaas met de titel 'Twintig maanden knettergek' is een bewerking van het 'logboek' dat Vogelaars partner Onno Bosma bijhield gedurende haar ministerschap. Het duo gaat uitgebreid in op de dagelijkse beslommeringen van het omstreden ministerschap van Vogelaar.

Rode draad door het geheel is de strijd die Vogelaar voerde om de financiering van haar veertig probleemwijken en het integratiedebat binnen de PvdA. In beide dossiers speelt Wouter Bos een belangrijke rol; bij de probleemwijken als minister van Financiën en rond het integratiedebat als partijleider.

Op beide fronten trekt Bos zich weinig aan van Vogelaar, is het beeld dat in het boek wordt geschetst. Zo lukt het Bos en Vogelaar niet om de financiering van de probleemwijken rond te krijgen voordat het kabinet aantreedt. En ook later vangt Vogelaar keer op keer bot bij Bos; het blijft bij de erkenning dat er iets moet gebeuren, toezeggingen blijven uit. "Wouter lijkt in ieder geval niet aanspreekbaar op zijn verantwoordelijkheid als partijleider om van de wijkencampagne een succes te maken", schrijft Vogelaar.

Vlak voordat er in het kabinet uiteindelijk overeenstemming wordt bereikt over de financiering van de wijkenaanpak, komt het tot een uitbarsting. Tijdens een overleg op eind april 2008 met de partijtop uitte Bos zijn ongenoegen over het uitblijven van een oplossing. "Ik heb het helemaal met je gehad." Waarop Vogelaar zich omdraaide en wegliep met de woorden "Nou, dan bekijk je het maar."

In het integratiedebat draait het om de toon van het debat. Bos wil de confrontatie aangaan, Vogelaar niet. Het eigenzinnige optreden van de politiek leider op dit dossier -Vogelaar wordt er vaak niet bij betrokken - leidt tot verschillende confrontaties tussen beide bewindslieden.

Intussen komt de positie van Vogelaar steeds meer ter discussie te staan, wat wordt veroorzaakt door mislukte mediaoptredens en ongenoegen over haar 'softe' aanpak. Begin maart schrijft ze dat ook in de Tweede Kamerfractie een aantal PvdA'ers bereid zou zijn haar te laten vallen. Het zou gaan om Jeroen Dijsselbloem, Diederik Samsom en fractievoorzitter Mariëtte Hamer. Ook Martijn van Dam doet een duit in het zakje. Vogelaar tekent eind mei op dat hij haar ten overstaan van een journaliste omschreef als 'een zinkend schip'. En Wouter Bos heeft er volgens Van Dam 'niet de ballen voor' haar te vervangen.

Uit de aantekeningen blijkt dat Vogelaar geen hoge dunk heeft van de leiderschapskwaliteiten van Bos en zijn manier van communiceren. "Wouter houdt zich niet aan zijn woord", valt al op pagina 22 te lezen. Ze confronteert partijvoorzitter Lilianne Ploumen met haar opvatting dat "Wouter faalt in zijn taak als teamleider. Wie moet hem daar nou eigenlijk op aanspreken?". Vogelaar omschrijft Bos' werkwijze verderop als die van een 'lonely cowboy', 'wiens optreden je regelmatig voor verrassingen plaatst, en meestal geen aangename'.

Ook de partij als geheel krijgt er van langs. Zij spreekt van 'weinig kameraadschappelijke verhoudingen' in de PvdA, die doen denken aan haar oude partij CPN, 'waar onderlinge steun en gebruikmaken van iemands ervaringen buiten het partijapparaat meestal ontbraken'.

De negatieve beeldvorming rond Vogelaar en haar gebrek aan resultaten werden haar fataal. Haar weigering om een aparte database voor Antilliaanse probleemjongeren op te zetten, was uiteindelijk de druppel. Begin november zegde de Tweede Kamerfractie het vertrouwen in haar op en dwong de partijtop haar tot aftreden. Haar opvolger Eberhard van der Laan trad de volgende dag aan.

Bos verdedigde zijn besluit achteraf dat hij regelmatig 'functioneringsgesprekken' heeft gevoerd met Vogelaar, en dat zij dus min op meer wist waar ze aan toe was. Volgens Vogelaar betrof het echter gesprekken over het integratiedebat die ze op haar aandringen voerde met Bos. Deze 'pogingen tot rechtvaardiging' van Bos doet Vogelaar aan het eind van het dagboek af als 'regelrecht liegen'.

Het is te vroeg om de betekenis van het ministerschap te duiden, schrijft Vogelaar in de epiloog van het dagboek. "Je bent er in elk geval van overtuigd dat je jezelf bent gebleven en daaraan ontleen je grote voldoening", concludeert haar levenspartner.

Ella Vogelaar (dossiers)